Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo yoğunluğu nasıl gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar net ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu hemen yazmak iyi olur, çünkü bellek çabucak kaybolur. Her çubuğu iki kez denemek yanılmayı önler çünkü gürültülü ortamlarda hafif notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de kriterleri baştan belirlemek işin temeli olur. Ölçüt netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbiriyle destekler. Değerlendirme sırasında telefon uzakta durursa dikkat güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz ayrıca baştan davranıp hüküm vermek sık görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla hafif ama net gelir elbette bu düzen her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira gerçek karakter genellikle bu kısımda saklıdır. Orta bölümde aroma gücü sıklıkla yükselir ama tonlar belirginleşir hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten edinilen izlenim eksik kalır. Petit churchills tadım notları benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş gelir nitekim bu yüzden sakin gitmek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini ancak ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir puan yazmak daha adil değerlendirme verir. Evrelerin geçişi çoğu zaman net değildir, o nedenle kabaca üçe bölmek yeterlidir. Değişimleri yakalamak adına çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Art arda nefes almak ısıyı yükseltir ve tadı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur kılar mutlaka aynı aydınlatma ile sakin bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz notayı, beş de damakta baskın duran yoğun aromayı gösterir böylece odak bölünmez ve yorum doğruluğu artar. Petit julietas tadım notları benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda yer alır hem de ileride okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı vermeden önce en az üç nefes almak şarttır diğer taraftan ondalık puanlar yazmak gereksiz bir karmaşa yaratır. Ölçeği her seferinde değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, çünkü dengeli çubuklar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki notlar yalnızca istisnai hâllerde kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, yanışın sıcaklığını hem de yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu nedenle yanış hattının eşit gitmesini da izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla keskin notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık artışı belirgin biçimde hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca gözlemlersiniz yanma hızı ise tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda duman daha yavaş akar ama notalar daha geç belirir hem de bu çabukluk tadın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres nasıl içilir benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu düzensizse yorum bölümüne eklenmelidir. Serin duman tadı daha ayrıntılı yapar ama şiddetini düşürmez aksine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden çapı kayıtlara eklemek gerekir. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi sonra kalını içmek mantıklıdır. Bu şekilde güçlü tat ince olanın izlenimini gölgelemez. İkisi arasındaki ara zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki kanaldan gelir: dildeki his ile burun boşluğunun yakaladığı aroma oysa bu iki kanal birbirini tamamlar ama eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım başta küçük gelse de yorumları oldukça etkiler. Dumanı ağızdan verirken burundan yavaşça çıkarmak retrohale denemesidir mesela ılık bir nefes kokuyu çok geniş gösterir. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını belirgin gösterir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Short sports gibi ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha kısa geçirir sert bir çekiş ise ince tonları siler. Güç dilde zayıf fakat koku tarafında belirgin olabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Acemi kişiler için önce koku yoluyla algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Zamanla damak kısmı da ayrıntı göstermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı denemek hafızayı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf algılanır üstelik öğün aralarında tadım yapacaksanız bu önlem daha da değer kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra ılık bir yudum su içmek yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills aroma profili benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su yeterlidir çünkü yorgun bir damak en güçlü notayı dahi soluk hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları gölgeler ayrıca buzlu sıvılar dili uyuşturur ve tat algısını azaltır. Romeo y julieta puritos puro gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı korur nitekim yoğun şekerli içecekten hemen sonra keskin notalar olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Kahve ve su haricinde sade çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz olmasıdır. Damak temizlendikten sonra birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla hatalı sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında içim hızlı sürdüğünden yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta kalır üstelik başlangıç notu bu boylarda hızla kaybolabilir. Dolayısıyla başlangıç ve son çekişler arasındaki farkı görmek daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha dikkatli izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin ağırlığı daha büyüktür. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü de sedir tonunu çabucak gösterip biter çünkü geçiş dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek çubuktan daha sağlam izlenim verir bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk izlenimi belirler dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bunu ayrı kaydetmek iyidir. Boy kısaldıkça aroma katmanı azalır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını puro kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa kullanmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir deneme yoğunluk konusunda kesin bir fikir sunmaz yani her deneme önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, oda kokusu ile zaman algıyı etkiler bu düzen üç dört tadımdan ardından gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir not defteri açmak işe yarar aksi takdirde benzer notalar her seferinde baştan öğrenilir. Yıl dönümü sürümü puro gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir tonu değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı ürüne dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe neden olur. Tarih, puro ismi ile not tabloya yazılmalı nitekim en eski kayıtlar ileride açıldığında şaşırtıcı farklar barındırır. Notlar birbirinden iki puandan çok fark çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Defterde kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre belirgin ahşap kokusu gibi bir not tatmin edici sayılır. İleride bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın damaktaki ağırlığını anlatır; aroma gücü de notaların şiddetidir zira bu iki özellik aynı yönde ilerleme göstermek zorunda olmaz. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir yorum doğurur. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir notasını net verebilir örneğin ağır bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem tonunu yüksek taşır üstelik ağır bir içim aromasız da kalabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet verebilir aksi durum da geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu nedenle tek ifadeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki ürün içinde yoğunluk ayrımı aramak ince bir beceridir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ile tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel tercihiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, yoğunluk algısını en az tütün kadar etkiler yani en iyi tadım şartları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda çubuk çabuk yanar böylece baharatlı tonlar abartılır bu sebeple oda koşullarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda de çekiş tıkanır ve aroma bastırılır sıcaklık ise yaprağın ısınma hızını etkileyen ayrı bir etkendir. Ahşap kutulu tok puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak yararlıdır aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım daha doğru görülür değerlendirme günü planlarken bunu hesaba katın. Temiz hava ortamdaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla odadaki hava ya da koku çıkar. Değerlendirmeyi hep aynı odada yapmak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir odada duman yoğunlaşırsa sonraki denemenin aroması hatalı algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle işe yarar. Hava akımı çok güçlüyse yanış yapısı bozulur.